Harry Stroeken over dromen in de psychoanalyse en droomonderzoek Afdrukken

Harry Stroeken, auteur van diverse psychoanalytische boeken, geeft een weerslag van zijn jarenlange ervaring als psychoanalyticus met droomanalyse in Dromen: Brein&betekenis. Een boek over veel deelaspecten van dromen: psychoanalytische behandeling, dromen in de oudheid en literatuur en recent neurofysiologisch onderzoek. 

Onderzoek naar dromen

Stroeken bespreekt recent neurofysiologisch onderzoek naar dromen en nachtmerries. Het laatste Nederlandstalige boek over dit thema van Mels de Jong dateert van 1991. Stroekens samenvatting biedt daarop een uitstekend vervolg.

Als rechtgeaard analyticus kijkt Stroeken natuurlijk of het onderzoek de Freudiaanse theorie ondersteunt. Bijvoorbeeld: de prefrontale cortex is volgens Stroeken verantwoordelijk voor de censuur in dromen. Deze prefrontale cortex is enigszins actief tijdens dromen. Dat zou overeenkomen met het idee dat censuur op een laag pitje staat tijdens dromen. Stroeken legt helder uit dat dromen niet uitsluitend zijn gerelateerd aan de REMslaap.

Ook minder bekend Duits onderzoek komt aan de orde.

Dromen in psychoanalyse

De samenvatting van de Freudiaanse theorie over dromen biedt een prima inleiding voor mensen die eens willen kennisnemen van dit gedachtengoed.

Uiteraard komt ook de droomanalyse in het kader van de behandeling in de psychoanalytische praktijk aan bod. Hierbij onderscheidt Stroeken drie aspecten: de droom gaat over het heden van de patiënt, zijn verleden en over de relatie met de psychoanalyticus. Belangrijk daarbij is de fase van de analyse waarin de patiënt zich bevindt. In een droom aan het einde van de behandeling komen bij een van Stroekens patiënten nog eens als slotakte alle 'spookbeelden' van de voorgaande analyse naar voren. Gelukkig vermijdt Stroeken hierbij het gangbare Freudiaanse vocabulaire, wat de leesbaarheid ten goede komt.

Dromen in de literatuur

Boeiend is de analyse van dromen uit de literatuur: Minke Douwesz, Gerard Reve, Maria Stahlie, J.J. Voskuil, Philip Roth en de in de droomliteratuur onvermijdelijke Stevenson. Stroeken vermoedt dat het in diverse gevallen gaat om echte dromen van de auteur of bekenden van de auteur.

Gelukkig geeft Stroeken zelf al de beperking aan van een psychoanalyse op literaire dromen. Immers: de dromers kunnen hem geen deelgenoot maken van hun associaties. Voor mensen die in literatuur zijn geïnteresseerd, is dit hoofdstuk beslist de moeite waard.

 

Dit boek biedt diverse goede aanknopingspunten voor studenten die een scriptie over dromen schrijven. Zo is de uitgebreide literatuurlijst uitstekend.

Jammer is dat Stroeken te veel wil: hij stipt diverse thema's aan, maar diept dat niet altijd uit. Zo noemt hij het kwantitatief onderzoek met grote aantallen dromen, maar noemt bijv. niet het werk van een Patricia Garfield met dromen van stervenden en zieken.

Waar Stroeken wel de diepte ingaat is het boek boeiend en leesbaar, zoals de hoofdstukken over droomonderzoek, psychoanalyse en literatuur.

Leuke 'weetjes' maken het boek soms onverwacht boeiend: wist u dat Paul McCarthy bij het componeren van een van de grootste klassiekers uit de popgeschiedenis 'Yesterday' werd geïnspireerd door een droom?

Harry Stroeken
Dromen: Brein & betekenis
Boom, Meppel, 2005