Het alleroudste, bewaard gebleven dromenboek, ‘Oneirokritika’ stamt uit de 2^e eeuw na Christus. De auteur is de indertijd vermaarde droomuitlegger Artemidorus van Daldis. Daldis in het westen van het huidige Turkije was een welvarende stad onder Romeins bestuur. Er stond een grote Apollo-tempel. Oneirokritika stond in dezelfde traditie als veel andere droomboeken uit die tijd.

Classica Simone Mooij-Valk, zelf een enthousiast droomster, vertaalde de Oneirokritica in het Nederlands. Ik sprak met haar over de het boek. 
Mooij vond de droominterpretatie van Artemidorus soms ook eigentijds: de droomuitlegger houdt rekening met de maatschappelijke status van de persoon die hij voor zich heeft.

Hoe keek Artemidorus tegen dromen aan?
Mooij: ‘Dromen zag men vaak als een boodschap van iemands ziel. Dit is ook de opvatting van Artemidorus.  In de slaap zou de ziel, vrij van lichamelijke beperkingen, in contact met het goddelijke komen, niet zozeer een persoonlijke god, maar het goddelijke dat overal in de natuur aanwezig is. De betekenis van dromen is in de Oneirokritika  in verreweg de meeste gevallen voorspellend, slechts een enkele keer gaat het om de droom als beschrijving van de toestand van de dromer’.

Hoe kwam Artemidorus aan zijn kennis?

Mooij: ‘Artemidorus heeft talloze reizen door het Middellandse Zeegebied gemaakt. Hij sprak met talloze mensen, op religieuze festivals werd hij door de toegestroomde dromers geraadpleegd. Artemidorus hield uitvoerige aantekeningen bij van alle dromen die hij hoorde. Ook las hij de indertijd bekende boeken over dromen. Artemidorus had daarnaast contact met andere droomuitleggers’.

Waarom schreef Artemidorus de Oneirokritika?

Mooij: ‘Hij werd daartoe naar eigen zeggen diverse malen aangespoord door Apollo, de god van de helderziendheid. Eenmaal kreeg Artemidorus in een droom de directe opdracht van Apollo om het boek te schrijven. Het boek was daarnaast bedoeld als leerboek voor zijn zoon, die ook Artemidorus heette’.

Wat sprak u het meeste aan in Artemidorus?

Mooij: ‘Zijn open houding, hij sprak overal met mensen, op markten, in herbergen, met echt iedereen. Voor Artemidorus ging het vooral om praktische kennis over dromen’.

Was er een interpretatie van een droom die u speciaal aansprak?
Mooij: ‘De uitleg van Artemidorus van een droom van een man dat hij zijn vrouw slachtte en in stukjes verkocht en daar veel geld mee verdiende. Artemidorus zegt dat de dromer zijn vrouw eigenlijk zou prostitueren’.

Artemidorus van Daldis
Droomboek
Voltaire, 's Hertogenbosch, 2003

Bestel hier